Çenede Ses, Ağrı ve Kilitlenme: Temporomandibular Eklem Sorunları
Çenesinde ağrı hisseden kişilerin çoğu ilk olarak diş hekimine başvurur; oysa şikayetin kaynağı sıklıkla dişler değil, kulağın hemen önündeki temporomandibular eklemdir. Bu eklem vücudun en çok kullanılan eklemlerinden biridir: konuşurken, çiğnerken, esnerken gün boyu binlerce kez hareket eder. İçindeki küçük kıkırdak disk yerinden kaydığında ağız açılırken "klik" sesi duyulur; çevresindeki çiğneme kasları aşırı yorulduğunda ise ağrı şakağa, kulağa ve boyna yayılabilir. Stres, uykuda diş sıkma, uzun süre öne eğik oturma ve tek taraflı çiğneme alışkanlığı bu tabloyu belirgin şekilde artırır. Çene eklemi de diğer eklemler gibi hareket, kas dengesi ve yük dağılımı üzerinden değerlendirilir; bu nedenle fiziksel tıp ve rehabilitasyonun ilgi alanına girer.
Sık Görülen Şikayetler
Ağzı açarken veya esnerken çenede duyulan "klik" sesi ve takılma hissi
Sabahları çenede yorgunluk, gece dişlerini sıktığını fark etmeden uyanma
Sert bir şeyi ısırırken ya da uzun süre sakız çiğnerken artan ağrı
Kulağın hemen önünde başlayıp şakağa ve kulağa yayılan, kulak ağrısı sanılan sızı
Ağzın eskisi kadar açılamaması, bazen kısa süreli kilitlenme
Çene ağrısına eşlik eden ense gerginliği ve şakaklara vuran baş ağrısı
Çenede hissedilen her ağrı eklem kaynaklı değildir; diş ve diş eti sorunları, kulak enfeksiyonları, yüz sinirine ait ağrılar ve boyun kaslarındaki tetik noktalardan yansıyan ağrı da çok benzer tablo verebilir. Bu nedenle önce muayene ile ağız açma miktarı, eklemdeki ses, çiğneme kaslarının hassasiyeti ve boyun duruşu birlikte değerlendirilir; diş kaynaklı bir sorundan şüphelenildiğinde diş hekimi ile ortak yaklaşım planlanır. Tedavide çeneyi zorlayan alışkanlıkların düzenlenmesi (sert ve çiğneme gerektiren yiyecekler, sakız, tırnak yeme, telefonu omuzla sıkıştırma), çiğneme kaslarına yönelik manuel terapi ve gerektiğinde kuru iğne uygulaması, ağrıyı azaltmaya yönelik fizik tedavi modaliteleri, kontrollü çene hareketi egzersizleri ve boyun-omuz duruşunu düzelten program birlikte ele alınır; gece diş sıkması belirgin olan hastalarda koruyucu plak için diş hekimine yönlendirme yapılır. Çene eklemi sorunlarında süreç sabır ister; kalıcı sonucu belirleyen çoğu zaman tek bir uygulama değil, günlük alışkanlıkların düzenlenmesidir.
Çenenizdeki ses ve ağrı yemek yemeyi, konuşmayı ya da uykunuzu etkilemeye başladıysa, sorunun eklemden mi yoksa çevresindeki kaslardan mı kaynaklandığının belirlenmesi gerekir.
Uzm. Dr. Nurgül Gökşen
Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon Uzman Doktor
Kayseri Çay Bağları Kliniği
0532 40 40 588
Yorumlar